Hava şartlarının elverişli olduğu ülke ve illerdeki katılımcıların eş zamanlı olarak yürüttüğü "IX. Uluslararası Güneş Saati ve VI. Kez Yerkürenin Çevresini Hesaplama Etkinliği"nde 23 Mart itibarıyla ilk ölçümler yapılmaya başlandı. Hava muhalefeti nedeniyle sahada gözlem yapamayan illerdeki ve ülkelerdeki katılımcılar ise çevrim içi platformlarda bir araya geldi. İnteraktif olarak gerçekleştirilen toplantılarda; organizasyonun bilimsel, akademik, entelektüel, tarihsel ve teknik boyutlarına dair kapsamlı bilgi ve deneyim paylaşımında bulunuldu.

Farklı Ülkelerden ve Üniversitelerden Güçlü Katılım

Geniş bir uluslararası katılıma sahne olan etkinliğin açılış programında alanında uzman pek çok isim yer aldı. Açılış konuşmalarında şu isimler söz aldı:

Prof. Dr. Bilal GÜNEŞ – Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dekanı

Prof. Dr. Mustafa BÖYÜKATA – Yozgat Bozok Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü

Doç. Dr. Zeynel Abidin YILMAZ – Kilis 7 Aralık Üniversitesi Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölüm Başkanı

Doç. Dr. Serkan DÜZGÜN – Birleşik Krallık (İskoçya'dan bağlandı ve bulunduğu yerdeki güneş saatleri ile ilgili çok önemli tarihi bilgiler ve görsellerini aktardı.)

Müslim ELİTOK – Almanya Hamburg Başkonsolosluğu Türk Kültürü Öğretmeni

Muhammed Ali SAVAŞ – Bartın Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM)

Etkinliğin açılış konuşmasını gerçekleştiren Dekanımız Prof. Dr. Bilal GÜNEŞ, katılımcıları selamladıktan sonra güneş saatlerinin tarihsel ve bilimsel önemine değindi. Prof. Dr. Bilal GÜNEŞ, güneş saatlerinin insanlık tarihindeki en eski zaman ölçüm araçlarından biri olduğunu belirterek bu sistemin, Güneş’in gökyüzündeki hareketine bağlı olarak oluşan gölgeler üzerinden zamanı belirlediğini ifade etti.

Güneş saatlerinin Eski Mısır, Babil, Yunan ve Roma uygarlıklarında yaygın olarak kullanıldığını vurgulayan Dekanımız Prof. Dr. Bilal GÜNEŞ; yatay, dikey ve ekvatoral güneş saatlerinin bilimsel gelişimde önemli rol oynadığını dile getirdi. Elektrik gerektirmemesi ve doğrudan doğa olaylarına dayanmasının bu sistemin en önemli avantajlarından biri olduğunu belirtti, buna karşın bulutlu havalarda ve gece saatlerinde kullanılamamasının bir sınırlılık oluşturduğunu ifade etti.

Konuşmasının devamında ise, güneş saati ve gölge ölçümleri kullanılarak Yerküre’nin çevresinin nasıl hesaplanabildiğine de değindi. Bu yöntemin yaklaşık 2200 yıl önce Eratosthenes tarafından geliştirildiğini belirten GÜNEŞ, Mısır’daki Asvan(Syene) ve İskenderiye şehirleri arasında yapılan ölçümlerle Yerküre’nin çevresinin büyük bir doğrulukla hesaplandığını aktardı.

Eratosthenes’in yaz gündönümünde gerçekleştirdiği gözlemler sonucunda iki şehir arasındaki gölge açısını ve mesafeyi kullanarak Yerküre’nin çevresini yaklaşık 40 bin kilometre olarak hesapladığını ifade eden GÜNEŞ, modern ölçümlerin de bu değere oldukça yakın sonuçlar verdiğini söyledi.

Bilimin temelinde gözlem ve akıl yürütmenin yer aldığını vurgulayan GÜNEŞ, bu tür etkinliklerin özellikle öğrencilerin bilimsel düşünme becerilerini geliştirmesi açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Günümüzde de benzer yöntemlerin eğitim ve bilimsel çalışmalarda uygulandığını ifade eden GÜNEŞ, katılımcıların bu etkinlik sayesinde teorik bilgiyi pratikle deneyimleme fırsatı bulacağını dile getirdi.

Açılış konuşmalarının ardından çevrim içi canlı yayınlarla yurt içi ve yurt dışındaki gözlem noktalarına bağlanılarak eş zamanlı bilgi alışverişi ve veri değerlendirmesi yapıldı.

Bilim Tarihine Yolculuk

Almanya ve Birleşik Krallık (İskoçya) başta olmak üzere farklı ülkelerden ve Türkiye'nin dört bir yanından katılımın sağlandığı etkinlik, ölçümlerin yanı sıra bilim tarihine de mercek tuttu. Akıl Yürütme Topluluğu Akademik Danışmanı Doç. Dr. İbrahim YÜKSEL ve Akıl Yürütme Topluluğu Kurucu Başkanı Muhammed Ali SAVAŞ, katılımcılara bilim tarihinde güneş saati kullanımı ve yerkürenin çevresinin ölçülme yöntemleri hakkında tarihi ve teknik bilgiler aktardı.

Program, organizasyona destek veren üniversite ve fakülte yönetimleri ile ülkemizde ve dünyanın farklı noktalarından ölçümlere katılarak bilime katkı sunan tüm katılımcılara iletilen teşekkür mesajlarıyla sona erdi.